Puur informatief

Ullath 2005

Onderstaand volgt een algemene impressie van het gesprek tussen Dominggus Supusepa (ondergetekende) en de Saniri Negeri op 7 augustus 2005 van
 16.00 u – 19. 45 u.

Tijdens mijn verblijf in de periode juli - augustus aldaar heb ik - in naam van de kumpulan - gesprekken gevoerd met de Radja van Ullath en de Saniri Negeri. Redenen hiervoor waren:

•  er was lange tijd over en weer geen communicatie

•  herstel van en verwachtingen n.a.v. herstel

•  stand van zaken in Ullath en evt. op Ambon.

Tijdens dit gesprek nam ik ook de gelegenheid om mijn dankwoord te uiten aan het dorp [vertegenwoordigd door de Radja en Saniri Negeri] voor het vertrouwen dat men in mij heeft geschonken gedurende mijn functie als bestuurslid en in de afgelopen jaren als voorzitter van PABAN. Ik heb ook aangegeven dat ik een dankwoord zal richten tot de geloofsgemeenschap via de gemeentevoorganger
 ds. Sopaheluwakan, die binnenkort in Kota Ambon te werk zal worden gesteld.

Saniri Negeri

de Saniri Negeri is officieel niet geïnstalleerd omdat de samenstelling hiervan nog niet compleet is. Er zijn nog vacante plaatsen, t.w. drie voor de kepala soa's en één voor de kewang.

De invloed van de FKM heeft impact op de onderlinge verhouding in Ullath en de Radja maakt zich hieromtrent zorgen. Met name het militaire- als het politieapparaat van een aantal dorpen Ullath / Ouw en Nolloth / Itawaka staan op de zwarte lijst. Deze dorpen worden namelijk voortdurend scherp in de gaten gehouden en is ook een graadmeter voor de algemene situatie in de Molukken. De Radja probeert binnen zijn mogelijkheden het dorp zoveel mogelijk ‘af te schermen' , zodat Ullath zich kan onttrekken aan deze verscherpte aandacht.

Sinds kort beschikt het kantoor van de saniri negeri dat is gesitueerd naast de baileo, over een computer, die door Wim Telehala - de secretaris van de saniri negeri - wordt bediend. Laatstgenoemde heeft hiervoor een cursus gevolgd, maar zijn kennis en vaardigheid is in een beginnerstadium om de computer cq printer optimaal te gebruiken. Een aantal dagen geleden en vlak voor de vergadering heb ik aan Wim een aantal tips / handreikingen gegeven voor het werken met de computer. Er zijn Ullathnezen op Ambon met de nodige know-how, die echter alleen tegen betaling willen helpen, aldus de Radja.

Het dorp Ullath beschikt na een schenking over een eigen telefoon maar deze is nog niet aangesloten. Men wil ook overgaan op internet maar gezien de financiële situatie is dit helaas ook nog niet mogelijk. Tegenwoordig is Ullath telefonisch makkelijk te bereiken via de wartel = warung telepon, waarbij mensen tegen betaling gebruik kunnen maken van de telefoon. Er zijn ongeveer vier of vijf wartels, verspreid over het dorp, waarvan de meesten privé-bezit zijn. Echter één telefoon is van het dorp en wordt door een tweetal personen beheerd. Deze wartel staat voor de baileo en de kerk, langs de weg richting het naburige dorp Ouw. Een nadeel van het telefoneren is dat de elektriciteit nu en dan ineens uitvalt. Het gebruik van een handphone (gsm) is in de nabije toekomst mogelijk omdat men bezig is met een zendmast in de buurt van SMP, gelegen tussen het dorp Siri Sori en Kota Saparua.

Tijdens het gesprek heeft de Radja gesproken over het bijhouden van mutaties van de bevolking variërend van het aantal gezinnen, mannen, vrouwen en de schoolgaande jeugd. Saniri Negeri werkt volgens de wettelijke bepalingen van de overheid, zegt de Radja.

Van de Saniri Negeri kreeg ik ter plekke een proposal aangereikt met het verzoek dit te overhandigen aan het bestuur van de Paban.

Situatie negeri Ullath

Het dorp Ullath kent 330 gezinnen en telt ongeveer 1.096 inwoners. Het is de bedoeling dat ieder dorp op de Molukken aangeeft van welke voornaamste bron van inkomsten men leeft. Voor Ullath is dit in principe gula merah, maar het dorp Tuhaha heeft gula merah ook als bron van inkomsten opgegeven.

Een kanttekening over sopi: in het verleden is er een algemeen verbod van kracht geweest voor het clandestien stoken van sopi. Zelfs de kerk heeft hierin een rol gespeeld, waarschijnlijk door overmatig gebruik van sopi. Ullath kan in feite sopi niet opgeven als voornaamste bron van inkomsten. Echter, in de praktijk wordt er nog steeds sopi verkocht, ook aan kopers uit naburige dorpen. Met andere woorden het wordt toch op de één of andere manier gedoogd.

In het dorp is men bezig om de laatste hand te leggen aan de vier units MCK (Mandi – Cuci –Kakus). De bewoners kunnen gebruik maken van zo'n openbare unit bad- en waskamer en toilet. Een aantal bewoners wordt hiervoor betaald om de units te bouwen en de nodige gronden worden opgekocht of door schenking verkregen van de rechtmatige eigenaren. Voor opslag van het gereedschap en de nodige materialen heeft men speciaal een houten keet gebouwd.

Over de waterleiding is men nog in onderhandeling. Aanvankelijk kwam het water van Siri Sori - air pinang - en van het dorp Ouw. Echter de hoeveelheid water is niet toereikend en/of kwalitatief niet goed door o.a. een te hoog zoutgehalte in het water afkomstig vanuit Ouw. De regionale overheid is niet zo snel in effectief handelen en het zou goed zijn wanneer men over ‘kruiwagens'/contactpersonen zou beschikken. Helaas i.t.t. andere dorpen is er niemand afkomstig uit Ullath werkzaam bij de betrokken instanties om het proces te versnellen. Dit geldt overigens ook voor de ‘verslechterende' wegen naar het dorp Ullath.

Op de vraag over het waterproject van Tim Darurat kan ik geen duidelijkheid geven aangezien het team tot nu toe nog geen financiële verantwoording aan de kumpulan heeft gegeven.

Net als de meeste andere dorpen en steden kent Ullath het probleem van hondsdolheid oftewel rabiës. In de afgelopen periode zijn helaas een aantal inwoners in Ullath en Ouw hieraan overleden. Loslopende honden in Ullath zijn door de Radja vogelvrij verklaard en worden nadat ze gedood zijn ‘smakelijk' opgegeten. Het dorp Ouw kent deze regelgeving niet, waardoor nu en dan hun honden in Ullath rond zwerven. De jeugd in Ullath jaagt er dan lustig op los.

Hoktoini raakte midden negentig in duidelijk verval en nu is deze openbare wasplaats voor de vrouwen totaal gerenoveerd.

De Brimob is nog steeds aanwezig en is gelegerd in een huis vlak bij Hoktoini en deze mensen worden verzorgd door de inwoners van Ullath.

De kans is groot dat bij overtredingen zoals dronkenschap, diefstal enz. de betrokkene publiekelijk – via een megafoon - op het matje wordt geroepen. De ‘zware' overtreders worden overgebracht naar Kota Saparua waar ze bij de Kapolda [ politie] moeten voorkomen. Het hoofd van de Kapolda is afkomstig uit Ullath, genaamd Picauli, en heeft een goede werkrelatie met de Radja.

Het dorp Ullath kent 33 ojeks [bromfietsen] en zijn waardige concurrenten van het reguliere vervoermiddel t.w. de taxibus. Voor de reis naar o.a. Kota Saparua kan men dus gebruik maken van een ojek of een taxibus. Laatstgenoemd vervoermiddel heeft het nadeel dat hij pas kan vertrekken wanneer de bus vol is. In het dorp wordt gretig gebruik gemaakt van ojeks door bijv. onderwijzend personeel of schoolgaande kinderen op weg naar school.

Om te voorkomen dat de hoeveelheid ojeks chaos veroorzaakt heeft de Radja een speciale standplaats aangewezen. Deze standplaats staat voor de kerk op de weg richting het dorp Ouw.

Voor een nieuwe locatie voor de lokale markt is men nog in onderhandeling. De eigenaar van het stukje grond heeft als vraagprijs 10 miljoen Rp. en men is nog in onderhandeling over een lager bedrag.

Voor wat betreft de scholen: het niveau van het onderwijzend personeel is navenant laag; dit komt de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede. De mensen beschikken niet of nauwelijks over een netwerk, hebben geen kennis van zaken [low profile] en zijn ook vaak niet in staat om bijv. een fatsoenlijke begroting op papier te zetten. Tevens ontbreekt discipline onder het onderwijzend personeel: nu en dan komt het personeel een half uur later op school. Het zou geen gek idee zijn om het niveau van het onderwijzend personeel te laten ‘upgraden', oppert de Radja. Een andere optie is het uitwisselen van onderwijservaringen tussen leerkrachten uit Ullath en Nederland.

Mensen die met licht fysieke klachten te kampen hebben komen in aanmerking voor een medische behandeling in Ambon, kosteloos of tegen zeer lage vergoeding. Regelmatig probeert de Radja mensen te stimuleren om zich op te geven hiervoor.

De Puskesmas [pusat kesehatan masjarakat] voor Ouw en Ullath is niet meer actief. Naar verluidt moeten de verpleegkundigen de nodige medicijnen in Ambon ophalen en aangezien dit te kostbaar is zien de meesten er van af.

Voor de armlastige gezinnen wordt het mogelijk gemaakt om tegen een sterk gereduceerd bedrag een baal rijst te kopen wat door hen zeer op prijs wordt gesteld.

de adat-istiadat :

De Radja en Saniri Negeri zijn druk doende om riten of ceremonieën van de sasi, baileo, het huwelijk en de harta op schrift te stellen en deze in boekvorm uit te brengen dat als naslagwerk kan dienen voor de volgende generaties. Oom Demas Patty, woonachtig in Irian Jaya is bereid gevonden om dit project te sponsoren en laat binnen zijn eigen kennissenkring het boek drukken. De opbrengst van dit boek zal ten goede komen aan de negeri.

De Tuan Negeri vindt het goed dat Ullathnezen zich nog aan de traditie houden m.b.t. de harta. Nog beter zou de Tuan Negeri het vinden wanneer deze zaken niet alleen door ‘een intermediair' uit Nederland worden gebracht maar ook de betrokkenen zelf meekomen zodat de ‘negeri' deze mensen ook kunnen zien. Ik heb wel aangegeven dat het belangrijk is voor de Ullathnezen in Nederland om te weten welke hartavoorschriften er zijn. De kennis inzake deze rite is niet bij iedereen bekend. Het zou goed zijn wanneer de negeri deze regelgevingen op papier zet voor de Ullathnezen in Nederland.

De kerk:

De kerk vervulde lang voor de tijd van de Radja een belangrijke (ouderlijke) rol. Organisatorisch gezien staan de huidige Radja en Saniri Negeri boven de kerk, aldus de Radja. Hij is de eindverantwoordelijke voor het reilen en zeilen in het dorp. Een goede samenwerking en afstemming van taken is dan zeer gewenst. Het is voorlopig nog wat aftasten hierover tussen de lokale kerkorganisatie en de Saniri Negeri.

Vanwege het verstrijken van zijn ambtstermijn [ officieel 2 x vier jaar doch door de onlusten met twee jaar verlengd] wordt ds Sopaheluwakan overgeplaatst naar de kerk Nehemia in Kota Ambon.

Ullath heeft als eerste dorp op de Molukken het Christendom aanvaard en volgend jaar zal deze herdenking feestelijk worden gevierd.

In aanloop op het officiële afscheid van de voorganger ds. Sopaheluwakan zijn diverse wijken druk bezig met het organiseren van activiteiten zoals makan patita, feestavond enz.

Communicatie :

De door mij te berde gebrachte uitdrukking: ' djarum djatuh di Belanda dengar di negeri Ullath dan sebaliknja ' is de leidraad voor het gesprek omtrent communicatie.

Volgens mij zou het verstandig zijn dat positieve en/of negatieve ontwikkelingen meteen worden doorgesluisd m.n. Ullath - Belanda en vice versa. Zo voorkom je miscommunicatie, waardoor er verwijdering kan ontstaan in de relatie negeri Ullath en Paban.

Het voorstel om de computer aan te sluiten op het internet zou een goede oplossing zijn, zodat zij niet verstoken blijven van informatie maar ook contact hebben met de buitenwereld en de Paban. Het kantoor moet uitgerust zijn met alle mogelijke voorzieningen, zodat zij als central desk kan fungeren. En de Paban moet ook zorgen voor een goed draaiend central desk dat ten goede komt aan de communicatie.

De surat kuasa moet in stand worden gehouden zowel voor de negeri Ullath als Paban. Geruchten en niet-officiële berichten verspreid door vakantiegangers of telefonische contacten veroorzaken vaak verkeerde beeldvorming. Het vergt veel tijd en energie om deze verkeerde berichten of geruchten uit de wereld te helpen.

Volgens de Radja is de Angkatan Muda op Ambon op dit moment niet meer actief. Het lijkt alsof de groep is uiteengevallen.

Het dorp Boano Islam is druk bezig met voorbereidingen voor de installatie van de nieuwe Radja. Wanneer hij geïnstalleerd wordt is mede afhankelijk van de financiën. De bijdrage van Ullath is al rond, dankzij de Radja, die geld heeft binnen gehaald van Ullathnezen, die buiten het dorp wonen zoals in Irian Jaya of elders.

Ullath ontvangt voornamelijk een financiële bijdrage van Ullathnezen uit - in volgorde van grootte - Irian Jaya, Jakarta en als laatste Nederland.

W.v.t.t.k. :

Ik heb mijn zorgen geuit over de kennis van de komende generaties in Nederland zoals de kennis over identiteit en/of afkomst. Opvallend is wel de vraag naar identiteit en de geschiedenis van Ullath. Het boek waarmee de Saniri Negeri bezig is, lijkt een uitstekende mogelijkheid om antwoord te geven op de behoefte van de jeugd in Nederland.

Daarnaast kan de taal een beletsel zijn voor een goede communicatie met de komende generatie in Nederland en de bevolking in Ullath.

Vervolgens verschilt de betrokkenheid met het dorp van de komende generatie tussen die van de eerste en tweede generatie in Nederland. Laatstgenoemde heeft op de één of andere manier nog een directe relatie met negeri Ullath o.a. door geboorte, als kind opgroeien in het dorp enz.

De betrokkenheid van de komende generatie is vooral te danken aan de opvoeding, vakantie, verhalen, foto's of videobeelden enz.

De Radja werkt naar vermogen en probeert al het goede te doen voor het dorp Ullath. Van de bewoners krijgt de Radja weinig respons en dit is te wijten aan het verschil in de manier van denken. Ten tijde van de vorige Radja was men gewend om ‘mee' te denken en werd veel door de vingers gezien. Nu met de komst van de nieuwe radja wordt discipline en structuur bijgebracht waar de Ullathnezen aan moeten wennen. De vanzelfsprekendheid van bepaalde zaken wordt nu door de Radja aan de kaak gesteld in de trant van ‘Is dat zo?' ‘Moet dat zo?' ‘Waarom?' En daar heeft men moeite mee. Volgens mij ontstaat hierdoor ook de onderlinge pro – contra verhouding.

Algemene reflectie na afloop [dus niet aan de orde tijdens het gesprek]:

Ik heb op de Molukken toenemende prostitutie geconstateerd onder de leerlingen van de SMA / SMP. Niet alleen in Kota Ambon maar ook in diverse dorpen. Het argument voor dergelijke activiteiten zou zijn ‘ armoede' .

Een toename van lichte aardschokken, die ik tweemaal heb mogen meemaken. Eén op Ullath en de andere op Ambon, of dit tot frequenter of tot zwaardere aardschokken zal komen, zal de toekomst uitwijzen.

Het werk van ds. Sopaheluwakan werd op 24 augustus overgenomen door de jonge predikant Gerry S(?) Zijn kennismaking in de kerk met de gemeente is wel opvallend nl. : ‘Bapa orang djawa … tapi ibu saya seorang Ihamahu.'

En niet te vergeten zijn lange haardracht die zowel positieve als negatieve reacties heeft veroorzaakt onder de gemeenteleden.

De ceremoniële overdracht tijdens een officiële kerkdienst wekt veel emotionele taferelen onder de inwoners omdat zij zeer begaan zijn met hun voormalige predikant. Vandaar mijn uitspraak ‘tsunami masuk di geredja.'

De kerk beschikt over een vermogen van 60 mln Rp verdeeld over dollars en euro's.

De vakantie heeft mij persoonlijk goed gedaan. Het was goed om na zoveel jaren weer herenigd te zijn met mijn familie, vrienden en kennissen in het dorp Ullath.

September 2005